Rinoplasti geçiren kişilerin çoğu tek bir ameliyatla yoluna devam eder. Ancak bazen burnun şekli, nefes alma ya da ikisi birden beklendiği gibi sonuçlanmaz ve ikinci bir ameliyat gündeme gelir. Buna revizyon rinoplasti, yani ikincil burun ameliyatı denir. Rinoplasti üzerine hazırlanmış klinik kılavuz, hastalara daha ilk ameliyattan önce ileride yeni bir burun ameliyatına ihtiyaç duyulabileceğinin anlatılmasını önerir.
Aşağıda, ikinci bir ameliyatın neden gerekebileceği, zamanlamanın neden bu kadar önemli olduğu, muayenede nelere bakıldığı ve gerçekçi bir beklentinin neye benzediği sırayla anlatılıyor.
İkinci bir ameliyat neden gerekebilir
Revizyonun nedenleri genellikle üç gruba ayrılır: şekil, nefes ya da ikisi birden.
Şekille ilgili sorunlar arasında burun sırtında kalan ya da yeniden belirginleşen bir kemer, fazla alçaltılmış ya da düzensiz bir sırt, asimetrik, düşük ya da fazla daralmış bir burun ucu, eğri kalan bir burun ve burun delikleri arasında belirgin fark sayılabilir. İyileşme her zaman tam olarak öngörülemez. Aylar içinde oluşan skar dokusu, cildin kalınlığı ve kıkırdağın yavaşça yer değiştirmesi, ameliyat sırasında doğru görünen bir sonucu zamanla değiştirebilir.
Nefesle ilgili sorunlar da aynı derecede önemlidir. İlk ameliyattan sonra burnun daha zor nefes alması, septumun hâlâ eğri olması ya da yeniden eğrilmesi, burnun orta bölümündeki dar geçidin, yani burun valfinin daralması ya da nefes alırken burun yan duvarlarının içeri çökmesiyle ilgili olabilir.
Çoğu zaman bu iki sorun birbirine bağlıdır. Orta bölümü fazla daralmış bir burun hem sıkışmış görünür hem de daha zor nefes alır. Bu yüzden revizyonda şekil ve işlev birlikte planlanır.
Neden genellikle bir yıl beklenir
Rinoplastiden sonra ilk şişlik birkaç haftada iner, ama burnun yeni hatlarının tam olarak belirginleşmesi bir yıla kadar sürebilir. Bu süre içinde şişlik gelip gidebilir ve özellikle sabahları daha belirgin olabilir. Burun ucu ve kalın cilt, şişliğin en uzun kaldığı yerlerdir.
Rinoplasti kılavuzu, hastanın burnunun görünümünden ve nefesinden ne kadar hoşnut olduğunun en erken on ikinci ayda değerlendirilip kaydedilmesini önerir. Başka bir deyişle sonuç, ancak yaklaşık bir yıl sonra gerçek anlamda değerlendirilebilir. Daha erken bir ameliyat, geçici bir şişliği asıl sorun sanıp düzeltmeye çalışmak ya da hâlâ olgunlaşmakta olan skar dokusuyla çalışmak anlamına gelebilir.
Bu nedenle cerrahlar ikinci bir ameliyatı genellikle ilk ameliyattan en az bir yıl sonra planlar; cilt kalınsa ya da birden fazla ameliyat geçirilmişse bu süre daha uzun tutulabilir. Bir darbe, enfeksiyon ya da kısa sürede belirgin biçimde artan bir tıkanıklık ise beklemeden muayene edilmesi gereken durumlardır.
Muayenede neye bakılır
Revizyon muayenesi, ilk ameliyat öncesindeki muayeneden daha ayrıntılıdır, çünkü burnun içinde ve dışında daha önce yapılmış değişiklikler vardır.
İlk adım öyküdür: kaç ameliyat geçirdiğiniz, ne zaman ve ne yapıldığı. Önceki ameliyatın raporu ya da epikriziniz varsa muayeneye yanınızda getirmeniz planlamayı kolaylaştırır. Sizi rahatsız eden şeyi kendi sözcüklerinizle anlatmanız da istenir. Kılavuz, cerrahın her hastaya ameliyat isteğinin nedenini ve beklentilerini sormasını ve bu beklentilerin gerçekçi olup olmadığını açıkça söylemesini önerir.
Dışarıdan burnun oranları, simetrisi, cildin kalınlığı ve esnekliği, izler ve burun ucunun desteği değerlendirilir; destek ve kıkırdak çoğu zaman elle de kontrol edilir.
İçeride septum, konkalar, burun valfleri, yapışıklıklar ve septumda delik olup olmadığı incelenir; bu inceleme çoğu zaman ince bir endoskopla yapılır. Septumda ne kadar kıkırdak kaldığı da burada anlaşılır ve bu bilgi greft planı için önemlidir. Kılavuz, ameliyat öncesinde burun tıkanıklığının değerlendirilmesini önerir; revizyonda bu adım daha da önemlidir.
Son olarak genel sağlık konuşulur. Uzun süredir burun açıcı sprey kullanmak, kanama eğilimi, uyku apnesi ya da görünümle ilgili yoğun ve sürekli bir kaygı, ameliyat kararını ve planını değiştirebilecek durumlardır.
Kıkırdak greftleri ve nereden alınır
Revizyonda burnun desteğini yeniden kurmak ya da eksik kalan bir bölgeyi doldurmak için çoğu zaman kıkırdak gerekir. İlk ameliyatta fazla doku alınmış ya da kalan kıkırdak zayıflamış olabilir.
Greft için en sık kullanılan kaynak septumdur, yani burnu ikiye ayıran orta duvarın kıkırdağı. Ancak ilk ameliyatta septum kıkırdağı kullanıldıysa geriye yeterince kalmamış olabilir. Bu durumda kulak kıkırdağı ya da daha seyrek olarak kaburga kıkırdağı kullanılabilir. Kulak kıkırdağı genellikle daha küçük greftler için, kaburga kıkırdağı ise daha fazla miktar ve destek gerektiğinde düşünülür. Kulak kıkırdağı için kesi kulağın arkasında kalır; kaburga kıkırdağı için göğüste küçük bir kesi gerekir ve kıkırdağın alındığı yer birkaç gün hassas olabilir.
Hangi kaynağın kullanılacağı, ne kadar kıkırdak gerektiğine ve burnunuzda ne kaldığına göre ameliyattan önce sizinle konuşulur.
Gerçekçi beklentiler
Revizyon rinoplasti, ilk ameliyattan genellikle daha karmaşıktır. Skar dokusu, eksik kıkırdak ve değişmiş cilt, dokuların iyileşmesini etkiler. Ameliyat çoğu zaman daha uzun sürer, şişlik genellikle daha yavaş iner ve sonucun oturması bir yıldan uzun sürebilir.
Amaç kusursuz bir burun değil, belirgin bir düzelmedir: sizi rahatsız eden sorunun düzeltilmesi ve nefesin korunması ya da iyileştirilmesi. Görünümü düzeltirken nefes yolunu daraltmamak, revizyonun temel ilkelerinden biridir. Skar dokusu ve cilt, neyin değiştirilebileceğine sınır koyar ve bu sınırlar muayenede açıkça konuşulmalıdır.
Bazen doğru öneri ameliyat etmemektir. Sorun başkalarının fark edemeyeceği kadar küçükse ya da ameliyatın durumu iyileştirme olasılığı düşükse, cerrahınızın bunu size açıkça söylemesi gerekir. İleride yeni bir girişim gerekebileceği olasılığı da her burun ameliyatından önce olduğu gibi revizyondan önce de konuşulmalıdır.
Muayeneye hazırlanmak
Muayeneden önce birkaç şeyi yazmak işinizi kolaylaştırır. Burnunuzda sizi rahatsız eden şeyi bir cümleyle anlatmayı deneyin: şekil mi, nefes mi, ikisi birden mi? Bu rahatsızlık ilk ameliyattan hemen sonra mı başladı, yoksa zamanla mı ortaya çıktı? Elinizde ameliyat raporu, epikriz ya da ilk ameliyattan önceki dönemden fotoğraflar varsa muayeneye getirin.
Muayenede sormak isteyebileceğiniz sorular da vardır. Sorunun nedeni ne ve düzeltilebilir mi? Ameliyat için şimdi uygun mu, yoksa biraz daha beklemeli miyim? Kıkırdak gerekecek mi, gerekirse nereden alınacak? Gerçekçi olarak neyin değişmesini, neyin aynı kalmasını beklemeliyim? Nefesim nasıl etkilenir? İyileşme ne kadar sürer, işten ne kadar uzak kalırım?
Bu soruların yanıtları kişiden kişiye değişir. Önemli olan, kararı acele etmeden, burnunuz oturduktan sonra ve neyin mümkün olduğunu net biçimde bilerek vermektir.