Septoplasti, burnu ikiye bölen kıkırdak ve kemik duvarı, yani septumu düzelten ameliyattır. Burun deliklerinden yapılır, dışarıda kesi bırakmaz ve çoğu zaman aynı gün eve dönülür. İyileşmesi rinoplastiden daha sadedir; yine de burun, rahatlamadan önce bir süre tıkalı kalır. Aşağıda, ameliyattan sonraki haftalarda çoğu kişinin yaşadığı süreç adım adım anlatılıyor. Sizin için geçerli talimatları, ameliyatınızın ayrıntılarını bilen cerrahınız verir.
İlk günler
Narkozun etkisi geçerken kısa bir süre bulantı olabilir; genellikle çabuk geçer ve gerekirse ilaç verilir. Bulantı geçince yiyip içmeye başlayabilirsiniz ve kendinizi iyi hissettiğinizde, çoğu zaman aynı gün, eve dönersiniz.
İlk günlerde burnunuz ağır bir nezle geçiriyormuşsunuz gibi tıkalı olur. Bunun nedeni burun içindeki şişlik ve, kullanıldıysa, tampon ya da atellerdir. Tampon her ameliyatta kullanılmaz; septumu içeriden dikişlerle sabitlemek tampon ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Tampon konduysa genellikle birkaç saat sonra ya da ertesi gün çıkarılır. Burun içine yumuşak plastik ateller yerleştirildiyse bunlar çoğunlukla yedi ile on gün sonraki kontrolde alınır. Burun içindeki dikişler kendiliğinden erir.
Bu dönemde çoğunlukla ağızdan nefes alacağınız için ağzınız kurur; sık sık su içmek iyi gelir. Burunda bir miktar sızı olur, ama genellikle basit ağrı kesiciler yeterlidir. Size verilen ilaçları tarif edildiği gibi kullanın ve doktorunuza danışmadan başka ilaç eklemeyin.
Septoplastiden sonra bir miktar kanama normaldir. Çoğu, ameliyattan kalan eski kandır; ilk günlerde burnun altındaki gazlı bezi birkaç kez değiştirmeniz gerekebilir. Bu günleri evde sakin geçirin ve kanamayı yeniden başlatabilecek yorucu işlerden kaçının. Tozlu ve sigara dumanlı ortamlardan uzak durun: duman burnun içini tahriş eder ve iyileşmeyi geciktirir. Sigara içiyorsanız ameliyattan önce ve sonra içmemeniz önerilir.
Burnu yıkamak ve sümkürmemek
Eve döndükten sonraki en az iki gün burnunuzu hiç sümkürmeyin; sonra da çok hafif başlayın. Sümkürme basıncı kanamayı yeniden başlatabilir. Hapşırmanız gerekirse ağzınızı açık tutun. Kabukları koparmaya çalışmayın, burun deliklerine kulak çubuğu ya da parmak sokmayın; kabuklar zamanla kendiliğinden düşer.
Cerrahınız tuzlu suyla burun yıkamayı önerdiyse ne zaman başlayacağınızı da söyleyecektir. Yıkarken lavabonun üzerine öne eğilin, ağzınızdan nefes alın ve solüsyonu her iki burun deliğine nazikçe verin; zorlamayın. Solüsyonu evde hazırlıyorsanız kaynatılıp oda sıcaklığına kadar soğutulmuş su kullanın, asla sıcakken kullanmayın. Size bir burun spreyi ya da krem verildiyse onu yıkamadan sonra uygulayın ve yıkama şişesini her kullanımdan sonra temizleyin. Düzenli yıkama, kabukların yumuşayıp kendiliğinden temizlenmesine yardım eder.
Duş alabilir ve saçınızı yıkayabilirsiniz; ancak ilk 48 saat sıcak değil ılık su kullanın, çünkü sıcak su burun kanaması riskini artırır.
Nefes ne zaman açılır
İlk hafta burnun tıkalı olması beklenen bir durumdur ve ameliyatın işe yaramadığı anlamına gelmez. Ateller çıkıp içerideki şişlik inmeye başladıkça nefes genellikle açılmaya başlar. Ancak burnun tamamen oturması ve nefesin net biçimde rahatlaması üç aya kadar sürebilir; bu süre içinde iyi ve kötü günler olabilir.
Uzun vadeli bilgi, septum eğriliğine bağlı burun tıkanıklığı olan yetişkinlerde yapılan randomize bir çalışmadan gelir: septoplasti olanlar bir yıl sonunda ameliyatsız tedavi edilenlere göre daha iyi durumdaydı ve bu fark iki yıllık takip boyunca sürdü. Yine de her burun farklıdır ve burun tıkanıklığının septum dışında başka nedenleri de olabilir; bu yüzden kontrollerde nefesinizin nasıl ilerlediği birlikte değerlendirilir. Alerji gibi nedenlerle burun spreyi kullanmanız gerekiyorsa, düzelmiş bir septum spreyin burnun içine ulaşmasını da kolaylaştırabilir.
Bazen septum tamamen düzeltilemeyebilir, iyileşme sırasında yeniden eğrilebilir ya da burun içinde yapışıklıklar oluşabilir. Üç ay geçtikten sonra burnunuz hâlâ belirgin biçimde tıkalıysa bunu kontrolde söyleyin; ek bir tedavi gerekip gerekmediği değerlendirilir. Üst dişlerde, üst dudakta ya da burun ucunda uyuşukluk da sık görülür ve genellikle zamanla geçer.
Ameliyattan sonraki birkaç ay boyunca burun darbelere karşı hassastır. Bu dönemde buruna gelen bir darbe, septumun yeniden yerinden oynamasına yol açabilir.
İş, spor ve günlük yaşam
İşe dönüş için yaklaşık iki hafta planlayın; özellikle işiniz tozlu bir ortamdaysa ya da ağır kaldırma gibi fiziksel güç gerektiriyorsa. Masa başında çalışan bazı kişiler daha erken dönebilir; bunu cerrahınızla birlikte değerlendirin.
İlk iki hafta ağırlık çalışması, koşu ve fitness dersleri gibi yorucu egzersizlerden kaçının. Kısa ve sakin yürüyüşler ise genellikle serbesttir. Burun birkaç ay boyunca darbelere karşı hassas kalacağı için futbol, basketbol ya da dövüş sporları gibi temaslı sporlara bu süre boyunca ara verin. Ne zaman yeniden başlayabileceğinizi cerrahınız size söyleyecektir.
Hafif gündelik işlerinizi, kendinizi yormadan, ilk günlerden itibaren yapabilirsiniz. İlk günlerde ani zorlanmalardan kaçınmak kanama riskini azaltır.
Ne zaman haber vermelisiniz
İlk iki hafta içinde şu durumlardan biri olursa aynı gün muayenehaneyi telefonla arayın: 38°C ya da üzerinde, geçmeyen ateş; kendinizi hasta hissetmeniz ve yiyip içmek istememeniz; ağrı kesicilere rağmen kontrol altına alınamayan ya da giderek artan ağrı; size verilen önerilere rağmen durmayan ya da artan kanama.
Önce açılıp sonra giderek daha çok tıkanan, kızaran ve ağrıyan bir burun da beklemeden değerlendirilmelidir. Bu, septumun zarı altında kan toplanması (hematom) ya da iltihap birikmesi (apse) belirtisi olabilir ve erken tedavi gerektirir: enfeksiyon antibiyotikle tedavi edilir, kan ya da iltihap birikmişse boşaltılması gerekebilir.
Durmayan yoğun bir kanama ya da nefes almakta zorlanma acil durumdur: 112’yi arayın.
Bu belirtilerin hiçbiri yoksa, hafif kanlı akıntı, kabuklanma ve tıkanıklık iyileşmenin olağan parçalarıdır. Sabırlı olun, burnunuzu koruyun ve kontrollerinizi aksatmayın.